เปรียบเทียบยาต้านไวรัส 3 สูตรสุดปัง!

จะเลือกสูตรไหนดีให้เหมาะกับชีวิตเรา

เวลาเราพูดถึงยาต้านไวรัส HIV สามสูตรที่เห็นบ่อยสุดตอนนี้ก็คือ ACRIPTEGA, KOCITAF และ BIKTARVY สามนางนี้เหมือนเป็นตัวท็อปประจำจักรวาล ARV เลยนะซิส แต่ละตัวมีบุคลิกต่างกันนิดๆ เหมือนเพื่อนสามคนในกลุ่มที่ใส่ชุดนักศึกษาเหมือนกัน แต่พอซูมใกล้ๆ จะเห็นดีเทลคนละสไตล์ไปเลย

เริ่มที่ ACRIPTEGA นางคือสูตรเก๋าที่หมอทั่วโลกจ่ายกันจนเรียกว่าเป็น “มาตรฐานทอง” ส่วนผสมหลักคือ TDF/3TC/DTG ซึ่ง TDF เนี่ยแอบดราม่ากับไตและกระดูกอยู่บ้าง เพราะเวลาร่างกายเราเจอยาตัวนี้เยอะๆ มันจะมีผลต่อการทำงานของท่อไตและการเก็บแร่ธาตุในกระดูก ทำให้บางคนเจอ eGFR ลด หรือมวลกระดูกพร่องได้ แต่! TDF ก็มีข้อดีคือมันช่วยกดไขมันในเลือดเล็กน้อย บางคนเลยบอกว่ากินแล้ว “ไม่พุ่งง่าย” เท่ากับสูตรที่ใช้ TAF ส่วน 3TC ไม่ต้องพูดเยอะ ทำงานแทบเหมือน FTC แบบแฝดพี่แฝดน้อง ส่วน DTG คือตัวหลักที่กดไวรัสอยู่หมัด มี barrier กันดื้อสูงมาก ขนาดเจอไวรัสหัวแข็งๆ มันก็ยังเอาอยู่ ที่เด็ดคือถ้ามีวัณโรคแล้วต้องกิน rifampicin สูตรนี้ยังปรับได้โดยเพิ่มเม็ด DTG เข้าไปวันละสองครั้ง ทำให้ยังใช้ได้แบบชิลๆ

ข้ามมาที่ KOCITAF ซึ่งจริงๆ คล้าย ACRIPTEGA มาก แต่ต่างตรงที่เปลี่ยนจาก TDF เป็น TAF แล้วจับคู่กับ FTC แทน 3TC กลายเป็นสูตร TAF/FTC/DTG จุดขายหลักเลยคือ TAF ใจดีกับไตและกระดูกกว่ามาก เพราะมันเข้าถึงเซลล์ได้ตรงเป้า ใช้ปริมาณน้อยกว่า ไม่ต้องปล่อยยาในกระแสเลือดเยอะๆ ทำให้ร่างกายเราไม่ต้องโดนผลข้างเคียงมากนัก แต่ในอีกมุมหนึ่งมีการสังเกตว่า คนที่เปลี่ยนจาก TDF มา TAF น้ำหนักและไขมันอาจจะขึ้นง่ายกว่า เหมือนร่างกายไม่ถูกกดเรื่องเมทาบอลิซึมเหมือนตอนใช้ TDF นั่นเอง อีกข้อคือถ้าใครมีวัณโรคแล้วต้องใช้ rifampicin จะไม่เหมาะ เพราะ TAF โดนกดระดับยา แถม DTG ก็โดนกดด้วยเหมือนกัน สูตรนี้เลยไม่ใช่ตัวเลือกในคนที่รักษา TB ไปพร้อมๆ กัน

ทีนี้มาถึง BIKTARVY ตัวแม่สายพรีเมียมที่ใช้ TAF/FTC/BIC จุดต่างใหญ่คือเปลี่ยน DTG เป็น BIC (bictegravir) ซึ่งเป็น integrase inhibitor เจนใหม่ ปังตรงที่ใช้ง่าย เม็ดเดียวจบ ไม่ต้องคิดเยอะ ผลข้างเคียงโดยรวมถือว่าน้อยมาก กดไวรัสได้ไวและกันดื้อเก่งพอๆ กับ DTG แต่ความพิเศษของนางคือพออยู่ในสูตร Biktarvy ที่เป็นเม็ดเดียวครบจบวันละเม็ด มันสะดวกแบบไฮโซสุดๆ แต่ราคาก็แรงสมตัวเกือบสามเท่าของอีกสองสูตร ข้อเสียคือถ้าใครมีวัณโรคแล้วใช้ rifampicin คือตัดทิ้งไปเลย เพราะ BIC โดนกดระดับจนเอาไม่อยู่

พอเอามาวางเทียบกัน จะเห็นว่ามันคือเกมบาลานซ์ระหว่าง ไต/กระดูก vs ไขมัน/น้ำหนัก vs ราคา vs ปฏิกิริยากับยาอื่นACRIPTEGA ราคาเบา กดไวรัสดี แต่ต้องระวังไตและกระดูก ส่วน KOCITAF เบากับไตและกระดูก แต่ต้องทำใจกับน้ำหนักที่อาจพุ่งง่าย และใช้กับยาวัณโรคไม่ได้ ส่วน BIKTARVY คือหรูหราที่สุด กินง่าย ข้างเคียงน้อย แต่ห้ามใช้กับ rifampicin และต้องยอมจ่ายแพงขึ้นเยอะ

ทั้งหมดนี้ฟังดูซับซ้อน แต่จริงๆ สาระหลักมีอยู่ว่า ยาทุกสูตรกดไวรัสได้ดีเท่ากันถ้ากินตรงเวลา ต่างกันที่ความเหมาะสมกับร่างกายและไลฟ์สไตล์ของแต่ละคน ใครไตดี กระดูกแข็งแรง และต้องรักษาวัณโรคไปด้วย → ACRIPTEGA อาจจะตอบโจทย์ ถ้าอยากได้สูตรใหม่ เบากับร่างกายในระยะยาว และไม่มีปัญหาเรื่อง TB → KOCITAF คือคำตอบ แต่ถ้าอยากได้ความสะดวกสบายสุดๆ เม็ดเดียวจบในชีวิตที่ไม่ต้องวุ่นวาย → BIKTARVY ก็ใช่เลย

ข้อเท็จจริงที่ต้องรู้ (และอย่าเผลอโง่)

ก่อนจะปิดจบเรื่องยาต้าน ขอบอกตรงนี้เลยว่า ไม่มียาเสริม อาหารเสริม หรือสมุนไพรไหนที่รักษา HIV ให้หายขาดได้ ❌ ยาต้านไวรัส (ARV) คือของจริงและเป็นทางเดียวที่พิสูจน์แล้วว่ากดไวรัสได้จนตรวจไม่เจอ ถ้ามีใครมาขายฝันว่า “กินน้ำสมุนไพรป้าข้างบ้านแล้วหาย” หรือ “อาหารเสริมคอลลาเจนตัวนี้ล้างเชื้อในเลือดได้” บอกเลยว่าอย่าไปเชื่อ เดี๋ยวไม่หายแต่จะตายฟรีแทน 🪦

ย้ำอีกทีเสียงดังๆ ว่า อย่าสะเออะไปแดกพวกนั้น อีควาย! 😤💊 เงินเก็บเอาไปซื้อลิปสติกใหม่หรือเติมบัตร BTS ยังมีประโยชน์กว่า

จะตรวจเลือดกด testBKK.org/q425org
จะรับเพร็พก็กด testBKK.org/q425prep

อ้างอิง

• Centers for Disease Control and Prevention. (2021). Guidelines for the use of antiretroviral agents in adults and adolescents with HIV. U.S. Department of Health and Human Services. Retrieved from https://clinicalinfo.hiv.gov/en/guidelines

• World Health Organization. (2021). Updated recommendations on HIV prevention, infant diagnosis, antiretroviral initiation and monitoring. Geneva: World Health Organization. Retrieved from https://www.who.int/publications/i/item/9789240031593

• Panel on Antiretroviral Guidelines for Adults and Adolescents. (2022). Guidelines for the use of antiretroviral agents in adults and adolescents with HIV. Department of Health and Human Services. Retrieved from https://clinicalinfo.hiv.gov/en/guidelines/adult-and-adolescent-arv

• Saag, M. S., Gandhi, R. T., Hoy, J. F., Landovitz, R. J., Thompson, M. A., Sax, P. E., ... & Smith, D. M. (2020). Antiretroviral drugs for treatment and prevention of HIV infection in adults: 2020 recommendations of the International Antiviral Society–USA Panel. JAMA, 324(16), 1651–1669. https://doi.org/10.1001/jama.2020.17025

• Gallant, J., Lazzarin, A., Mills, A., Orkin, C., Podzamczer, D., Tebas, P., ... & White, K. (2017). Bictegravir, emtricitabine, and tenofovir alafenamide versus dolutegravir, abacavir, and lamivudine for initial treatment of HIV-1 infection (GS-US-380-1489): a double-blind, multicentre, phase 3, randomised controlled non-inferiority trial. The Lancet, 390(10107), 2063–2072. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)32340-1